گام بعدی کنگره آزادی ایران؛ آلترناتیوی مبتنی بر تکثرگرایی
نخستین نشست «کنگره آزادی ایران» در لندن، با حضور بیش از ۴۰۰ نفر از فعالان و رهبران سیاسی، تلاشی کمسابقه برای همگرایی اپوزیسیون بود؛ رویدادی که اکنون نگاهها را به سمت گامهای بعدی و امکان شکلگیری یک آلترناتیو پایدار برای آینده ایران معطوف کرده است.
نویسنده: مراد رحمتی | منبع: دویچه وله
به گزارش رادیو نشاط، کنگره آزادی ایران در روزهای ۲۸ و ۲۹ مارس (۸ و ۹ فروردین) در لندن برگزار شد؛ نشستی که به گفته برگزارکنندگان، برای نخستینبار توانست طیف گستردهای از نیروهای سیاسی، کنشگران و چهرههای اجتماعی را گرد هم آورد.
با این حال، این رویداد با برخی انتقادها نیز همراه بود؛ از جمله اینکه موضوعاتی مانند جنگ و محیطزیست در دستور کار نشست قرار نگرفته بود.
مجید زمانی، مدیر اجرایی کنگره آزادی ایران، در گفتوگو با دویچهوله با اشاره به زمان محدود برای برگزاری این نشست گفت که کل فرآیند سازماندهی در حدود دو ماه و نیم انجام شده و هماهنگی چنین رویدادی با این سطح از تنوع، معمولاً به زمان بیشتری نیاز دارد.
او با تأکید بر اینکه برگزارکنندگان ادعای بینقص بودن ندارند، افزود که این کاستیها در مراحل بعدی جبران خواهد شد.
تأکید بر کثرتگرایی و گفتوگوی سیاسی
به گفته زمانی، هدف اصلی این کنگره، تقویت گفتمان کثرتگرایی و ایجاد فضایی برای گفتوگو میان نیروهای مختلف سیاسی بوده است. او این نشست را کمسابقه توصیف کرد و گفت که در تاریخ اپوزیسیون، کمتر پیش آمده که چنین طیف متنوعی بدون سانسور دیدگاههای خود را بیان کنند.
او همچنین ارزیابی مثبتی از این رویداد ارائه داد و گفت که کنگره فراتر از انتظار به اهداف خود دست یافته و توانسته بستری برای بیان دیدگاه کسانی فراهم کند که پیشتر احساس بیصدایی میکردند.
گامهای بعدی؛ از هسته مرکزی تا ساختار اجرایی
مدیر اجرایی کنگره اعلام کرد که در گام بعدی، هستهای ۳۳ نفره برای توسعه ساختار کنگره تشکیل شده است. این گروه قرار است با استفاده از نظرسنجیها و دیدگاههای جمعآوریشده، زمینه تشکیل مجمعی از نمایندگان و چهرههای سیاسی را فراهم کند.
به گفته او، این مجمع در نهایت به ایجاد یک بدنه اجرایی منجر خواهد شد که بتواند فعالیتهای سیاسی و بینالمللی کنگره را پیش ببرد.
زمانی تأکید کرد که این کنگره خود را بهعنوان یک حزب یا مدعی قدرت معرفی نمیکند، بلکه بستری برای هماهنگی میان نیروهای مختلف است. او این رویکرد را «آلترناتیو سیستمی» توصیف کرد که هدف آن مدیریت دوران گذار بدون تمرکز قدرت در دست یک گروه خاص است.
گفتوگو با همه جریانها؛ حتی مخالفان
در ادامه این رویکرد، برگزارکنندگان بر ضرورت گفتوگو با همه جریانهای سیاسی، از جمله سلطنتطلبان و مجاهدین خلق تأکید کردند. به گفته زمانی، حتی در صورت عدم مشارکت این گروهها در کنگره، همکاری برای آینده ایران باید دنبال شود.
او همچنین از آمادگی برای گفتوگو با نیروهایی درون جمهوری اسلامی سخن گفت، مشروط بر آنکه به آیندهای دموکراتیک پایبند باشند.
نقش زنان و اقوام در کنگره
ناهید بهمنی، عضو کمیته مرکزی حزب کومله کردستان ایران، در گفتوگو با دویچهوله، این کنگره را از نظر تنوع فکری و حضور نمایندگان ملیتها، زنان و فعالان حقوق بشر کمنظیر توصیف کرد.
او این رویداد را بازتابی از نیاز جامعه ایران به شنیده شدن همه صداها دانست و تأکید کرد که اختصاص تریبون به گروههایی که کمتر فرصت بیان دیدگاه داشتهاند، نوعی تابوشکنی محسوب میشود.
چرا موضوع جنگ مطرح نشد؟
بهمنی در پاسخ به انتقادها درباره عدم طرح موضوع جنگ گفت که اختلافنظرها در این زمینه میتوانست دستاوردهای کنگره را تحتالشعاع قرار دهد. به همین دلیل تصمیم گرفته شد این موضوع در بستری جداگانه بررسی شود.
او افزود که در ادامه مسیر، با تشکیل کمیتههای تخصصی و گسترش مشارکت، این موضوعات نیز مورد توجه قرار خواهند گرفت.
حاشیهها و تنشهای بیرونی
بر اساس گزارشها، در پایان روز دوم، برخی شرکتکنندگان با تجمع مخالفان در مقابل محل برگزاری مواجه شدند. گفته شده این افراد از حامیان نظام پادشاهی بوده و شعارهایی در حمایت از رضا پهلوی سر دادهاند.
با این حال، برگزارکنندگان تأکید کردند که کنگره در تقابل با هیچ جریانی نیست و حتی از برخی چهرههای نزدیک به این طیف نیز برای حضور دعوت شده بود.
تکثرگرایی؛ بازتاب واقعیت جامعه ایران
مونا سیلاوی، دبیرکل حزب «تضامن دموکراتیک اهواز»، تکثرگرایی را بازتابی از واقعیت درون ایران دانست و تأکید کرد که تمرکز قدرت در یک قرن گذشته، مانع بروز طبیعی این تنوع شده است.
او معتقد است که گفتوگوی گسترده میان احزاب و گروهها، گام ضروری بعدی برای رسیدن به راهحل مشترک است.
آغاز یک مسیر طولانی
جوما بورش، کنشگر ترکمن و عضو شورای هماهنگی کنگره، این رویداد را نخستین گام موفق در مسیر شکلگیری یک آلترناتیو دانست، اما تأکید کرد که تحقق این هدف نیازمند انسجام، سازماندهی و مشارکت گستردهتر است.
به گفته او، کنگره توانسته فضایی از تفاهم و احترام متقابل ایجاد کند، اما برای تبدیل شدن به یک نیروی مؤثر سیاسی، راهی طولانی و پرچالش در پیش دارد.
چشمانداز پیشرو
کنگره آزادی ایران را میتوان تلاشی نو برای ایجاد یک چارچوب مشترک میان نیروهای متنوع اپوزیسیون دانست؛ چارچوبی که به جای تمرکز قدرت، بر گفتوگو، تکثرگرایی و مدیریت جمعی دوران گذار تأکید دارد.
با این حال، موفقیت این پروژه در گرو توانایی آن در عبور از اختلافات، جذب نیروهای بیشتر و تبدیل ایدهها به ساختارهای عملیاتی خواهد بود.