پوتین متهم به ارتکاب جنایات جنگی شد
افزایش تعداد تلفات غیرنظامیان در اوکراین باعث شده است که مسکو متهم به بمباران بیامان اهداف غیرنظامی همچنین استفاده از سلاحهایی شود که خطر مرگ و جراحت غیرنظامیان را افزایش میدهد؛ بر همین اساس بسیاری دولت این کشور و بطور روشن شخص ولادیمیر پوتین، رئیس دولت را به ارتکاب جنایات جنگی متهم کردهاند.
به گزارش رادیونشاط، بر همین اساس دولت اوکراین نیز با استناد به شواهد، جبهۀ جدیدی را برای مبارزه با کرملین باز کرده و به دنبال شکایت از روسیه در دیوان کیفری بینالمللی مستقر در شهر لاهه هلند است.
ماه گذشته نیز دادستان دیوان کیفری بینالمللی از آغاز تحقیقات دربارۀ احتمال وقوع جنایات جنگی در اوکراین خبر داد؛ اقدامی که مورد استقبال سران کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز قرار گرفت.
مطابق با قوانین بینالمللی منظور از جنایات جنگی همه فعالیتهایی است که بگونهای نقض قوانین جنگ محسوب میشود؛ چراکه به قول کمیته بینالمللی صلیب سرخ «حتی جنگ نیز قوانینی دارد». این مقررات در معاهدات بینالمللی مختلف از جمله کنوانسیون ژنو درج شده است.
از جمله اقداماتی که جنایات جنگی محسوب میشوند میتوان به هدف قرار دادن «عمدی» غیرنظامیان یا انجام حملاتی اشاره کرد که اگرچه با هدف کسب امتیازات نظامی انجام میشود اما در میان غیرنظامیان تلفات بسیار زیادی برجای می گذارد؛ مانند حمله به بیمارستانها، درمانگاهها، مدارس، بناهای تاریخی و سایر مکانهای مهم غیرنظامی همچنین حمله یا بمباران شهرها، روستاها یا خانهها و در مجموع همه مکانهایی که بیدفاع هستند و اهداف نظامی محسوب نمیشوند.
همچنین بر اساس همین قوانین، نمیتوان زیرساختهایی را هدف قرار داد که وجود آنها برای بقای غیرنظامیان حیاتی است.
استفاده از برخی سلاحها به دلیل رنج وحشتناکی که بوجود میآورند یا موجب کشتار انبوه میشوند نیز ممنوع است؛ مانند سلاحهای شیمیایی، بیولوژیکی یا بمبهای خوشهای.
حتی در میانۀ جنگ نیز باید مراقبل بیماران و مجروحان بود و اسرای جنگ نیز دارای حقوق تعریف شدهای هستند.
قوانین جنگ شکنجه، نسلکشی و تلاش عمدی برای از بین بردن یک گروه مشخص از مردم را ممنوع میکند.
جرایمی همچون قتل، تجاوز جنسی نیز «جنایت علیه بشریت» محسوب میشوند.
با این وجود اعمال خشونتآمیز وحشتناک دیگری نیز وجود دارد که اگرچه منجر به مرگ گستردۀ غیرنظامیان میشود اما معیارهای لازم برای گنجانده شدن در تعریف جنایات جنگی را ندارد؛ علاوه بر این در بیشتر موارد اثبات اینکه کشتار غیرنظامیان «جنایت جنگی» بوده، بسیار دشوار است.
مارتی فلکس، مدیر دفتر حقوق بشر در «مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی» در واشنگتن به یورونیوز میگوید: «استانداردهای بسیار بالایی برای محکوم کردن فردی در دیوان کیفری بینالمللی به جرم ارتکاب جنایات جنگی مد نظر است. برای محاکمه افراد به اتهام جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت، ابتدا باید بتوان مسئولیت فردی او را اثبات کرد و نشان داد که او سیاست ارتکاب این جنایات را هدایت میکرده است. این کار بسیار دشوار است بویژه زمانی که با دولتی که آن فرد از آن برخاسته نیز [برای رسیدگی به این اتهام] همکاری نداشته باشید؛ مانند آنچه در موضوع روسیه صادق است.»
برای متهم کردن کسی، دادستان دیوان کیفری بینالمللی باید ثابت کند که جنایات ادعایی جنایات وحشیانهای هستند؛ همچون نسلکشی، جنایات علیه بشریت یا جنایات جنگی و برای این کار، دادستان باید مقیاس، ماهیت، نحوه و تأثیر جرایم ادعایی را بررسی کند.
باید به این نکتۀ مهم نیز توجه داشت که دیوان کیفری بینالمللی افراد را محاکمه میکند و نه دولتها را. به همین دلیل در مناقشه فعلی، نمیتوان روسیه را متهم کرد اما میتوان ولادیمیر پوتین را نشانه رفت.
به گفتۀ مارتی فلکس «هر تعقیب کیفری مستلزم چندین مرحله است، از جمله جمع آوری شواهد فیزیکی، مصاحبه و جمع آوری شهادت شاهدان، همچنین جمع آوری اطلاعات زمینهای و اسنادی که وضعیت ارتکاب جرم را توضیح میدهد.»
به گزارش یورونیوز، از نظر او انجام این مراحل در پروندۀ وقوع جنایات جنگی در اوکراین بسیار دشوار است زیرا «این تحقیقات باید در شرایطی انجام شوند که یک جنگ شدید همچنان در جریان است.»