چرا آتش اعتراضات در قزاقستان شعلهور شد؟
قزاقستان هماکنون بدترین تظاهرات خیابانی سه دهه اخیر خود یعنی از زمان رسیدن به استقلال را تجربه میکند.
به گزارش رادیونشاط، جرقه اعتراضات اخیر، در آغازین روزهای سال جدید میلادی و در پی جهش ناگهانی قیمت سوخت خودرو زده شد.
اولین اعتراضات در یک شهر نفتی دورافتاده در غرب این کشور روی داد اما به سرعت به سراسر این کشور گسترش یافت و دهها هزار نفر را در دهها شهر این کشور به خیابانها آورد و معترضان خواستار تغییر تمامیت دولت خودکامه کنونی شدند.
قاسم ژُمارت توکایف، رئیس جمهور این کشور سعی داشت که با برکنار کردن کل دولت، جمعیت را آرام کند اما در پایان روز روش دیگری را برگزید: او ابتدا معترضان را تروریست خواند و سپس از یک اتحاد نظامی به رهبری روسیه یعنی «سازمان پیمان امنیت جمعی» برای سرکوب این قیام درخواست کمک کرد.
سازمان پیمان امنیت جمعی نیز با اعزام تعداد نامشخصی از حافظان صلح به قزاقستان موافقت کرد.
در میان پنج جمهوری آسیای مرکزی که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی استقلال یافتند، قزاقستان با اختلاف زیادی، بزرگترین و ثروتمندترین آنها است. بزرگی این سرزمین به اندازه کل اروپای غربی است و دارای ذخایر عظیمی از نفت، گاز طبیعی، اورانیوم و فلزات گرانبها است.
اما در حالی که این ثروت عظیم به قزاقستان کمک کرده تا یک طبقه متوسط قوی و شمار قابل توجهی از سرمایهگذاران فوق ثروتمند داشته باشد، مشکلات مالی متعددی نیز گریبانگیر کشور است: میانگین دستمزد ماهانه کمتر از ۶۰۰ دلار است، سیستم بانکی دچار بحرانهای عمیقی شده که ناشی از اعطای وامهای بیحد و حصر است و علاوه بر این، فساد نیز در سراسر این کشور ریشه دوانده است.
اعتراضات بویژه در مناطق نفتخیز غربی بسیار گسترده است؛ یعنی در جایی که مردم معتقدند درآمدهای حاصل از بخش انرژی بطور عادلانه صرف رفاه مردم محلی نمیشود.
پیش از این نیز بارها در مناطق غربی اعتراضاتی علیه دولت روی داده بود؛ از جمله در سال ۲۰۱۱ میلادی اعتراض بزرگی در شهر «ژانائوزن» در حمایت از کارگران صنعت نفت که به دلیل اعتصاب از کارشان اخراج شده بودند، برگزار شد. پلیس در واکنش به این اعتراضات دستکم ۱۵ نفر از معترضان را با شلیک گلوله کشت.
سرکوب صداهای منتقد در قزاقستان از دیرباز رایج بوده و هر فردی که با دولت مخالفت کرده، یا سرکوب شده، یا کنار گذاشته شده و یا درنهایت با دولت همراه شده است. به همین دلیل اگرچه تظاهرات اخیر به طور غیرمعمولی گسترده است و بیش از ۱۰ هزار نفر را با خود همراه کرده، اما هنوز هیچکس به عنوان رهبر این جنبش اعتراضی ظاهر نشده است.
تا کنون دهها معترض در جریان حمله به ساختمانهای دولتی کشته شدهاند. دستکم ۱۲ مامور پلیس نیز کشته شدند و یکی از آنها سر بریده شده است.