پژوهش جدید: داروهای ضدافسردگی برای بسیاری از مبتلایان به «افسردگی آتیپیک» مؤثر نیست
در حالی که مصرف داروهای ضدافسردگی در استرالیا رو به افزایش است، یک پژوهش بزرگ دانشگاهی نشان میدهد برای هزاران بیمار، بهویژه مبتلایان به «افسردگی آتیپیک»، این داروها نهتنها کارایی لازم را ندارند بلکه گاهی علائم و عوارض را تشدید میکنند؛ یافتهای که نگاه تازهای به درمان افسردگی میطلبد.
به گزارش رادیو نشاط، نتایج یک پژوهش گسترده در استرالیا نشان میدهد که داروهای رایج ضدافسردگی در کمک به شمار قابل توجهی از مبتلایان به نوعی خاص از افسردگی موسوم به «افسردگی آتیپیک» ناکارآمد هستند و حتی در برخی موارد با عوارض جانبی بیشتری همراهاند.
این تحقیق که توسط پژوهشگران مرکز مغز و ذهن دانشگاه سیدنی انجام و در نشریه علمی Biological Psychiatry منتشر شده، نزدیک به ۱۵ هزار نفر مبتلا به افسردگی را بررسی کرده است. یافتهها نشان میدهد حدود ۲۰ درصد از شرکتکنندگان به درمانهای استاندارد ضدافسردگی پاسخ مناسبی ندادهاند.
بر اساس این مطالعه، حدود ۳ هزار نفر از افراد بررسیشده دچار «افسردگی آتیپیک» بودهاند؛ نوعی از افسردگی که بیشتر در میان زنان دیده میشود و علائمی متفاوت از افسردگی رایج دارد، از جمله افزایش وزن، خواب بیش از حد و کاهش انرژی.
پاسخ ضعیف به داروهای رایج
پژوهشگران دریافتهاند که افراد مبتلا به افسردگی آتیپیک، کمتر از داروهای ضدافسردگی رایج مانند SSRIها و SNRIها (که بر انتقالدهندههای عصبی مانند سروتونین اثر میگذارند) سود میبرند. علاوه بر این، این گروه بیش از دیگران در معرض عوارض جانبی مانند خوابآلودگی و افزایش وزن قرار دارند.
پروفسور ایان هیکی، سرپرست بالینی این پژوهش، میگوید راهنماهای درمانی فعلی در استرالیا همچنان داروهای SSRI را بهعنوان خط اول درمان افسردگی توصیه میکنند، در حالی که افسردگی آتیپیک در این دستورالعملها تا حد زیادی نادیده گرفته شده است.
او تأکید میکند:
«این موضوع اهمیت زیادی دارد، چون این بیماران نهتنها پاسخ خوبی به درمانهای رایج نمیدهند، بلکه بیشتر دچار عوارض جانبی میشوند.»
ارتباط با الگوی خواب شبانه
یافتههای ژنتیکی این پژوهش نشان میدهد که مبتلایان به افسردگی آتیپیک بیشتر در گروه «شبزندهدارها» قرار میگیرند؛ افرادی که دیر میخوابند و مدت بیشتری در طول روز میخوابند و در نتیجه کمتر در معرض نور خورشید قرار میگیرند.
همچنین، این افراد ریسک ژنتیکی بالاتری برای ابتلا به اختلالاتی مانند ADHD، اختلال دوقطبی، دیابت و فشار خون بالا دارند.
لزوم درمانهای شخصیسازیشده
میریم شین، نویسنده اصلی پژوهش، میگوید این نتایج پیام روشنی دارد:
«افسردگی یک بیماری واحد نیست. ما باید علائم هر فرد را بهدقت بررسی کنیم و درمانی متناسب با ویژگیهای شخصی او ارائه دهیم.»
بر اساس این دیدگاه، برخی بیماران ممکن است به درمانهای جایگزین مانند تنظیم ریتم خواب (کرونوتراپی)، نوردرمانی یا استفاده از ملاتونین نیاز داشته باشند.
دارو کافی نیست
کارشناسان تأکید میکنند که حتی در افسردگیهای معمول نیز دارودرمانی نباید تنها گزینه درمانی باشد. عواملی مانند خواب، ورزش، تغذیه، مصرف الکل و رواندرمانی نقش مهمی در بهبود بیماران دارند.
در پایان، پژوهشگران توصیه میکنند افرادی که پس از هشت هفته مصرف دارو بهبودی احساس نمیکنند، حتماً با پزشک خود درباره تغییر یا بازنگری روش درمان گفتگو کنند.
این مطالعه بار دیگر نشان میدهد که مدل «یک نسخه برای همه» در درمان افسردگی کارآمد نیست و آینده درمان سلامت روان، به سمت مراقبتهای شخصیسازیشده و دقیقتر در حال حرکت است.